غلو در تکفیر از دید مذاهب اسلامی

غلو در تکفیر از دید مذاهب اسلامی

تکفیر مسلمانان و حکم به مباح الدم بودن آنان مساله ای است که در کتب معتبر مذاهب اسلامی نبوده است. یکی از استوارترین عقاید اهل سنت، عدم جواز قتال با اهل قبله است.

آخوند عبدالصدیق کشمیری

تکفیر مسلمانان و حکم به مباح الدم بودن آنان مساله ای است که در کتب معتبر مذاهب اسلامی نبوده است. یکی از استوارترین عقاید اهل سنت، عدم جواز قتال با اهل قبله است.[1]

ابن همام یکی از فقهای احناف قرن نهم هجری در کتاب «فتح القدیر شرح هدایه» درباره تکفیر مسلمان و واجبات مفتی را بیان کرده است. در کتاب «الهدایه» آمده است که اقرار شخص مست به امری موجب اجرای حد بر وی نمی شود زیرا احتمال دروغ بودن آن بیشتر است و حد خالص، حق الله است که با شبهه دفع می گردد، برخلاف حد قذف که در آن حق بنده نیز هست لذا (اقرار) شخص مست همانند شخصی هوشیار است پس بر وی حد قذف اجرا می شود همانند سایر تصرفات وی؛ اگر فرد مست مرتد شود، همسر او از وی طلاق بائن نمی شود، زیرا کفر از باب اعتقاد است و در وقت مستی، اعتقاد تحقق نمی‌یابد و این قول امام اعظم و امام محمد است.[2]

 ابن همام در توضیح این مسئله پس از بیان اینکه چه چیزی موجب کفر است چنین می نویسد: ابوحنیفه به جهت رعایت حدود در حکم کفر فرد سخت احتیاط می کرد. شکی نیست باید در تکفیر مسلمان احتیاط شود تا جائی که فقهاء گفته اند: اگر در یک مسئله چندین وجه برای تکفیر شخص وجود داشته باشد و یک وجه نیز عدم تکفیر آن شخص را بیان می کند بر فتوا دهند است که  به این یک وجه میل کند و حکم مسئله را بر این بنا کند.[3] ولی آنچه الان به وفور از گروه های تکفیری مشاهده می شود، این است که عالم و غیرعالم که خود را در منصب فتوی می بیند، در کتب مذهب خود دنبال مسئله ای میگردد که در آن کفر گفته باشند و بدون توجه به دیگر متون، حکم به تکفیر می دهد.[4]

نقل صحیح بخاری در صدر اسلام پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم مقداری طلا را که حضرت علی رضی الله عنه به خدمت ایشان آورده بود، با هدف نزدیک کردن  قلب های آنها به اسلام میان گروهی از سران طوایف  تازه مسلمان شده تقسیم نمود. در این حین فردی (خویصره) برآن حضرت وارد شده و ایشان را مورد نکوهش  قرار داد. حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم از آنجا که رحمت العالمین بود بدون آنکه عصبانی شود خطاب به آن شخص فرمود: اگر من از خداوند متعال اطاعت نکنم!! پس چه کسی از فرامین  الهی فرمانبرداری می کند؟آن حضرت پس از رفتن آن خویصره، فرمودند: از نسل این شخص(اهانت کننده) قومی پدید خواهد آمد که  قرائت قرآن از گلوی شان پایین تر نخواهد رفت و مانند رها شدن تیر از کمان از دایره  اهل دین خارج  خواهند شد. [5]

بر اساس سیره امیر المومنین امام علی آنها کافر نبوده و جزو برادران دینی ما هستند و بنا به باور بدرالدین عینی شارح صحیح بخاری هر قومی که بر علیه یک کشور اسلامی خروج  نماید از دسته خوارج  بشمار  می روند. لذا حتی اگر حاکمان یک کشور اسلامی نسبت به  مردم خود ظلم بورزند راه حل آن جنگ و ستیز  نیست، بلکه نصیحت است. اگر ما به بهانه های مختلف بخواهیم بر علیه یک کشور اسلامی شمشیر بکشیم، سنگ روی سنگ بند نشده و نظیر جریاناتی می شود که امروز شاهد  آنها هستند.

نکته مشترک خوارج  صدر اسلام و خوارج  فعلی (گروه های تکفیری) این است که هر دو گروه به زور شمشیر و اسلحه  افراد مسلمان را  مورد تکفیر قرار می دهند. در حالی که غیر مسلمانان ممالک دیگر را می شناسند ولی به آنها کاری  نداشتند و ندارند. [6]


 

در زمینه  نقش گروه های تکفیری وهابی در مناطق اهل سنت و راهکار مقابله با گروه های تکفیری باید بررسی شود که دلیل گرایش جوانان به وهابی ها چیست.وقتی محمد ابن عبدالوهاب ظهورکرد قرآن می دانست وکسی پیدا نشد تا با علم وآگاهی خود به ادعاهای واهی او پاسخ دهد. ازاین روتوانست پیروان زیادی را دورخود جمع کند. الان هم شرایط به همین گونه است. وهابی ها لباس مسلمان ها را می پوشند و قرآن هم بلدند.آیا ما هم علوم دینی و قرآنی می دانیم که بتوانیم جواب پرسش های جوانان درباره وهابی ها را بدهیم؟ اگر این گونه باشد و ما بتوانیم به شبهه افکنی های آنها با زبان خود قرآن پاسخ دهیم، گرایش جوانان به وهابی ها کمترخواهد شد.[7]

   در این عرصه باید توجه داشت که  دایره مسلمانی را در حدی تنگ کنیم که یک فرد و لو با ارتکاب گناهی کوچک از اسلام خارج شود. باید نگاه مان به دین بسیار فراخ تر گردد و مسلمانی را فقط در ظواهر افراد جستجو نکنیم.[8]

 

 

[1] . https://www.asasnews.com/فقه-اهل-سنت/12986-احتیاط-در-تکفیر-مسلمان-از-نظر-فقهای-احناف.html

[2] . «ولا يحد السكران بإقراره على نفسه لزيادة احتمال الكذب في إقراره فيحتال لدرئه لأنه خالص حق الله تعالى بخلاف حد القذف لأن فيه حق العبد والسكران فيه كالصاحي عقوبة عليه كما في سائر تصرفاته ولو ارتد السكران لا تبين منه امرأته لأن الكفر من باب الاعتقاد فلا يتحقق مع السكر وهذا قول أبي حنيفة ومحمد رحمهما الله». الهداية في شرح بداية المبتدي (2/ 355)

[3] . «أَنَّ أَبَا حَنِيفَةَ إنَّمَا اعْتَبَرَ عَدَمَ الْإِدْرَاكِ فِي السَّكْرَانِ احْتِيَاطًا لِدَرْءِ الْحَدِّ، وَلَا شَكَّ أَنَّهُ يَجِبُ أَنْ يُحْتَاطَ فِي عَدَمِ تَكْفِيرِ الْمُسْلِمِ حَتَّى قَالُوا: إذَا كَانَ فِي الْمَسْأَلَةِ وُجُوهٌ كَثِيرَةٌ تُوجِبُ التَّكْفِيرَ وَوَجْهٌ وَاحِدٌ يَمْنَعُهُ عَلَى الْمُفْتِي أَنْ يَمِيلَ إلَيْهِ وَيَبْنِي عَلَيْهِ» فتح القدير للكمال ابن الهمام (5/ 315)

[4] . https://www.asasnews.com/فقه-اهل-سنت/12986-احتیاط-در-تکفیر-مسلمان-از-نظر-فقهای-احناف.html

[5] . https://www.asasnews.com/مسائل-اهل-سنت/9943-دکتر-کشمیری-تکفیری-های-امروز-ادامه-خوارج-صدر-اسلام-هستند.html

[6] . https://www.asasnews.com/مسائل-اهل-سنت/9943-دکتر-کشمیری-تکفیری-های-امروز-ادامه-خوارج-صدر-اسلام-هستند.html

[7] . https://www.asasnews.com/مصاحبه-و-گزارش/4561-دکتر-کشمیری-تنها-راه-مقابله-با-گرو-ه-های-انحرافی-مسلح-شدن-به-قرآن-است.html

[8] . https://www.asasnews.com/مصاحبه-و-گزارش/4561-دکتر-کشمیری-تنها-راه-مقابله-با-گرو-ه-های-انحرافی-مسلح-شدن-به-قرآن-است.html